De tuinboonrassen voor menselijke consumptie kunnen in twee groepen worden ingedeeld:
Rassen met zwarte navel, in dialecten soms boerentenen genoemd (omdat de vorm van een tuinboon op een teen lijkt en de zwarte navel op een vuile nagel), zijn in Nederland nauwelijks nog in de handel. Een voorbeeld is het ras 'Leidse lange hangers'. Ze behoren ook tot het bruinkokend type.
| Hangende tuinboonplanten tijdens nachtvorst |
Tuinbonen kunnen veel vorst verdragen.
Voor de verse consumptie' worden de bonen dikwijls onder platglas gezaaid om later in de vollegrond te worden uitgeplant. Hierdoor wordt enige vervroeging van de oogst verkregen. Voor de verse consumptie worden vroege rassen, die tevens forse peulen vormen, gebruikt. Uitzaai onder platglas in januari/februari. Uitpoten in maart. Plantafstand in de rij 15 cm en tussen de rijen 60 cm of in de rij 10 cm en tussen de rijen 140 cm. In Limburg worden soms drie planten bij elkaar in één plantgat gepoot. Oogst half juni - juli. De peulen hangen. Tussen de tuinbonen kan een vroege teelt van kropsla plaatsvinden.
Voor de verwerkende industrie worden rassen met fijne zaden gebruikt. Omdat de oogst machinaal gebeurt, moeten de peulen afstaan tot rechtop staan, omdat anders de peulen stukgemaaid worden. Voor het verkrijgen van de spreiding van de oogst worden rassen met verschillende vroegheid en verschillende zaaitijden gebruikt.
Tuinbonen zijn rijk aan tyramine. Mensen die als medicijn monoamineoxidaseremmers gebruiken (een in Nederland eigenlijk nauwelijks meer gebruikte klasse van antidepressiva) mogen daarom geen tuinbonen eten. Tuinbonen zijn tevens een zeer rijke natuurlijke bron van L-DOPA. Een portie van 100 gram tuinbonen levert circa 250 mg L-DOPA. Maar de stengels en vooral de bloemen (11% L-DOPA) bevatten veel L-DOPA.[1]
Tuinbonen bevatten ook de alkaloïden vicine en convicine. Deze stoffen kunnen bij patiënten, waarbij het enzym Glucose-6-fosfaatdehydrogenase (G6PD) niet goed wordt aangemaakt, "favisme" veroorzaken. De term favisme verwijst naar het Latijnse woord voor boon, faba. Bij favisme of bonenziekte is het ziektebeeld als van hemolytische anemie (versterkte afbraak van erythrocyten (rode bloedcellen) en ontoereikende aanmaak ervan) met icterus (geelzucht) en hemoglobinurie (het vóórkomen van hemoglobine in de urine). Deze ziekte komt in bepaalde etnische groepen vrij veel voor maar is in Nederland zeldzaam.
De voedingswaarde van 100 gram verse tuinboon is:
| Energetische waarde | 163 kJ |
| Koolhydraten | 4 gram |
| Eiwit | 5 gram |
| Vet | 0,3 gram |
| Vitamine C | 80 mg |
| Caroteen | 0,16 mg |
| Vitamine B1 | 0,10 mg |
| Vitamine B2 | 0,15 mg |
| Calcium | 20 mg |
| IJzer | 1 mg |
De tuinboon vormt evenals andere vlinderbloemigen door hun symbiose met Rhizobium-soorten stikstofwortelknolletjes. Hierdoor wordt stikstof uit de lucht gebonden en komt zo beschikbaar voor de plant.
Tuinbonen kunnen veel last van de zwarte bonenluis hebben. De luis is het eerste in de toppen van de planten te vinden en verspreidt zich daaruit verder over de plant en de peulen. Volkstuinders verwijderen daarom vaak de toppen van de planten voordat er luis in komt. Dit is veelal niet voldoende. Naast een biologische bestrijding is een goede manier om zwarte bonenluis te voorkómen het om en om planten van rijen tuinbonen en rijen dille.
Bij de late teelt, veelal voor de verwerkende industrie, kan topvergelingsvirus dat bladrol veroorzaakt en bonenscherp-mozaïekvirus dat mozaïek-symptomen geeft, de planten ernstig aantasten. Topvergeling wordt door bladluizen overgebracht van luzerne (Medicago sativa) op erwten en tuinbonen. Topvergeling komt het meeste voor in het zuiden, zuidwesten van Nederland en in Flevoland. Verder kan bladvlekkenziekte (Ascochyta fabae en Cercospora zonata) en chocoladevlekkenziekte (Botrytis-soorten) optreden.
| plaatjes | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
De bladrandkever (Sitona lineatus) vreet aan de blaadjes, waardoor de karakteristieke halve maantjes aan de bladranden ontstaan. Meestal geeft dit weinig schade. Ook kan dit bij de erwt voorkomen.
ArentheemCollege School Blog